Tìm hiểu quy trình xác định trị số axit (TAN) trong dầu bôi trơn. Thông số quyết định thời điểm thay dầu để bảo vệ máy khỏi ăn mòn hóa học.
SOP: Quy Trình Đo Trị Số Axit (TAN) – Chẩn Đoán Sức Khỏe Dầu Bôi Trơn Chuyên Sâu
Trong quá trình vận hành, dầu sẽ bị oxy hóa dưới tác động của nhiệt độ và oxy không khí, sinh ra các hợp chất axit. Trị số Axit (Total Acid Number - TAN) là thước đo nồng độ các chất axit có trong dầu, được biểu thị bằng khối lượng Kali Hydroxit (KOH) tính bằng miligam cần thiết để trung hòa hoàn tất cả các axit có trong 1 gam dầu. TAN là "vạch kẻ đường" quan trọng nhất để xác định xem dầu đã bị biến chất hay chưa và khi nào thì việc tiếp tục sử dụng dầu sẽ gây nguy hiểm cho máy móc.
Bảo Khánh Lubricants biên soạn quy trình chuẩn (SOP) dựa trên tiêu chuẩn ASTM D664 và ASTM D974 giúp bạn kiểm soát chất lượng khoa học.
- Mục tiêu: Xác định mức độ oxy hóa và sự suy giảm hệ phụ gia của dầu.
- Tiêu chuẩn: ASTM D664 (Chuẩn độ điện thế) hoặc ASTM D974 (Chuẩn độ chỉ thị màu).
- Ý nghĩa:
- TAN tăng cao là dấu hiệu dầu bị "cháy", có mùi khét và nguy cơ gây ăn mòn kim loại.
- TAN cực thấp (ở một số loại dầu đặc thù) cho thấy hệ phụ gia chưa bị kích hoạt.
- Ứng dụng: Phổ biến nhất cho dầu thủy lực, dầu bánh răng, dầu turbine và dầu truyền nhiệt.
Bước 1: Chuẩn bị Mẫu và Hóa chất
- Mẫu dầu: Mẫu phải được lắc đều để đồng nhất các thành phần cặn oxy hóa.
- Dung dịch chuẩn: Kali Hydroxit (KOH) trong Isopropyl Alcohol có nồng độ chính xác (thường là 0.1 N hoặc 0.05 N).
- Dung môi: Hỗn hợp Toluene, Isopropyl Alcohol và một lượng nhỏ nước để hòa tan hoàn toàn mẫu dầu.
- Chỉ thị màu: Nếu dùng phương pháp D974, sử dụng dung dịch p-Naphtholbenzein.
Bước 2: Chuẩn bị Quy trình Chuẩn độ (Titration)
- Phương pháp Điện thế (ASTM D664): Đây là phương pháp chính xác nhất, sử dụng điện cực thủy tinh và điện cực tham chiếu để đo sự thay đổi pH của dung dịch trong quá trình nhỏ giọt KOH. Máy chuẩn độ tự động sẽ vẽ đồ thị và xác định điểm tương đương.
- Phương pháp Chỉ thị màu (ASTM D974): Thích hợp cho các loại dầu sáng màu, không bị đen đặc. KOH được nhỏ vào cho đến khi dung dịch chuyển từ màu cam sang màu xanh lá cây/xanh dương bền vững trong 15 giây.
Bước 3: Tính toán Kết quả
Công thức tính TAN:
`TAN (mg KOH/g) = [(A - B) x N x 56.1] / W`
Trong đó:
- A: Thể tích KOH tiêu tốn cho mẫu dầu (ml).
- B: Thể tích KOH tiêu tốn cho mẫu trắng (blank - ml).
- N: Nồng độ đương lượng của dung dịch KOH.
- W: Khối lượng mẫu dầu (gam).
Bước 4: Đọc Kết quả và Chẩn đoán
- Dầu mới: Luôn có một trị số TAN cơ bản (thường từ 0.05 - 1.5 tùy loại dầu và hệ phụ gia).
- Cảnh báo thay dầu:
- Đối với dầu thủy lực: Khi TAN tăng thêm 0.5 - 1.0 đơn vị so với dầu mới.
- Đối với dầu turbine: Khi TAN đạt mức 0.2 - 0.4.
- Đối với dầu truyền nhiệt: Khi TAN đạt mức 0.5 - 1.0 (tùy khuyến cáo hãng).
5. Field Notes: Ý nghĩa thực chiến từ chuyên gia Bảo Khánh
- Ăn mòn hóa học: Khi TAN tăng nhanh, dầu trở nên "hung hãn" hơn. Nó sẽ tấn công các bề mặt kim loại mềm như đồng (trong gối bi, ống tản nhiệt) và làm mục nát các phớt cao su .
- Sự hình thành Vec-ni (Varnish): TAN tăng cao thường đi đôi với việc hình thành các hạt rắn siêu nhỏ không tan, sau đó lắng đọng thành lớp nhựa bám chặt vào lòng van điện từ, gây kẹt máy .
- Lưu ý với dầu động cơ: Với dầu động cơ, người ta thường quan tâm đến TBN (Trị số kiềm) hơn. Tuy nhiên, TAN vẫn được dùng để đánh giá mức độ oxy hóa dầu của xe chạy xăng hoặc gas.
🚀 Tư vấn dịch vụ xét nghiệm chất lượng dầu tại Bảo Khánh
Tại sao doanh nghiệp nên chọn dịch vụ từ Bảo Khánh Lubricants?
- Xét nghiệm chỉ số TAN : Sử dụng máy chuẩn độ điện thế hiện đại mang lại kết quả chính xác đến 3 chữ số thập phân.
- Cung ứng dầu ổn định oxy hóa nhất: Shell Tellus, Shell Omala, Shell Turbo với tuổi thọ dầu kéo dài kỷ lục.
- Báo cáo chẩn đoán chuyên sâu: Kỹ thuật viên giải thích ý nghĩa các con số và đưa ra khuyến cáo bảo trì thực tế.
- Giao hàng và lấy mẫu 4-8h tại Miền Bắc.
Dầu của bạn đang bảo vệ hay tấn công máy móc? Đừng đoán, hãy xét nghiệm! Gọi ngay Bảo Khánh để được chuyên gia tư vấn kỹ thuật !
Bản quyền bài viết thuộc về Chuyên gia Kỹ thuật - Bảo Khánh Lubricants.